Advies van de Raad over internationale neerlandistiek

Datum: 
19 maart 2009

De heer B. Anciaux
Kabinet van de Vlaamse minister van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel
Arenbergstraat 7
B-1000 BRUSSEL
België

Den Haag, 19 maart 2009

Betreft: advies ‘Naar een internationale en interdisciplinaire neerlandistiek’

Geachte heer Anciaux,
 

Hierbij ontvangt u het advies 'Naar een internationale en interdisciplinaire neerlandistiek' van de Raad voor de Nederlandse Taal en Letteren.

Het advies - consensus en urgentie
Bijgaand advies is geboren uit een nieuwe visie op de internationale neerlandistiek in een veranderende wereld. Het advies heeft tot doel om, binnen het proces van globalisering in en buiten Europa, de positie, de status en het belang van de neerlandistiek en daarmee van de Nederlandse taal internationaal te bevorderen. Het advies wordt gedragen door consensus in het veld en een sterk gevoel van urgentie en momentum: dit is hét moment om, met een aantal concrete maatregelen, via de neerlandistiek de positie van onze taal te bevorderen.

Het advies - weergave van veldraadpleging
Het advies is het werk van de door de Raad ingestelde werkgroep ‘Relatie neerlandistiek intra- en extra muros’ en steunt op een onder binnen- en buitenlandse neerlandici georganiseerde brede veldraadpleging via een online enquête. De resultaten daarvan zijn verwerkt in een uitgebreid achtergrondstuk, dat ter tafel lag tijdens de internationale werkconferentie te Mechelen in november 2008, alwaar een vijftigtal deskundigen uit binnen- en buitenland de gelegenheid hebben gekregen hun visie te geven op de toekomst van de internationale neerlandistiek.

De Raad heeft het rapport en de bijgevoegde aanbevelingen van de werkgroep in zijn plenaire vergadering van 13 maart 2009 besproken en unaniem goedgekeurd.

De aanbevelingen - een breed perspectief
De Raad is er zich van bewust dat bij de aanbevelingen punten staan die het initiëren van beleidsmaatregelen kunnen betreffen die het directe werkterrein van de Taalunie te buiten gaan, zoals het stimuleren van internationale samenwerking tussen universiteiten in de vorm van een joint curriculum en joint of double degrees (bidiplomering) en het wegnemen van de ambtelijke belemmeringen die deze obstrueren. Hetzelfde geldt voor aandachtspunten als het bevorderen van virtueel onderwijs-op-afstand (e-learning) en van internationale samenwerking op dit punt, zaken die kunnen bijdragen tot het versterken van de internationale neerlandistiek.
De Raad vertrouwt erop dat het Comité van Ministers dergelijke problemen en aanbevelingen binnen het bredere perspectief van de internationale samenwerking op het terrein van het onderwijs zal bezien, en bereid is om maatregelen te (laten) treffen die het directe terrein van de Taalunie te buiten gaan.
Het advies kan uiteraard niet voorbij gaan aan de problematiek van ranking en internationale publicatiemogelijkheden en de status van de nationale tijdschriften. Hierover worden aanbevelingen gedaan. Daarnaast is het voor de toekomst van de universitaire studie van het Nederlands noodzakelijk een internationale research community op het terrein van de internationale neerlandistiek uit te bouwen, alsook extra aandacht te besteden aan het versterken van de promotiebegeleiding.
Tot slot pleit de Raad voor een intensievere samenwerking tussen Nederland en Vlaanderen op het terrein van onder meer de promotie van de cultuur van de lage landen in het buitenland, aangezien het de overtuiging is van de Raad dat dit ten goede komt aan de status van het Nederlands en de positie van de afdelingen Nederlands in de wereld.

De andere partners
De Raad is zo vrij bij het Comité van Ministers te bepleiten dat ze haar aanzien, invloed en bevoegdheden zal gebruiken om, in het licht van de hier geformuleerde concrete aanbevelingen, de gremia aan te spreken die de realisering van de gestelde doelen mede kunnen bevorderen (te denken valt aan KNAW, NWO, FWO, KANTL en andere organisaties).

De situatie van de neerlandistiek in het buitenland: een noodkreet
Ten slotte wil de Raad naar aanleiding van dit positief gestemd en breed gedragen advies, ook een noodkreet laten horen. Deze geldt de ook op de werkconferentie geuite urgente (financiële) situatie waarin sommige buitenlandse afdelingen Nederlands sinds kort verkeren. In het buitenland (over)leeft de neerlandistiek immers niet bij de gratie van het vanzelfsprekende nationale belang van de Nederlandse taal en cultuur.De Raad ontving in de voorbije periode meerdere noodsignalen. Het voortbestaan van diverse afdelingen Nederlands in het buitenland staat onder druk. De signalen geven aan dat wellicht herbezinning op het gevoerde beleid van de Taalunie wenselijk is om tegemoet te komen aan de moeilijke situatie die zich blijkbaar stelt voor sommige afdelingen Nederlands. De Raad zal hiernaar, mocht het Comité van Ministers dit wensen, graag nader onderzoek doen om vanuit een evenwichtige analyse, in samenspraak met het Algemeen Secretariaat, tot een afgewogen advies te komen.

Terugkoppeling naar het veld
De Raad wil met dit eerste advies het belang van de neerlandistiek in het kader van de Taalunie benadrukken. In de toekomst wil de Raad dit terrein van dichtbij volgen, steeds in nauw overleg met het veld. Een eerste uitgelezen kans voor contact met neerlandici uit heel de wereld is het Colloquium Neerlandicum in augustus in Utrecht. De Raad zal het advies daar toelichten en de verdere behoeftes vanuit het veld noteren. Het zou de Raad bijzonder verheugen als op datzelfde moment de steun van het Comité van Ministers zou kunnen worden overgebracht. Het komt slechts om de drie jaar voor dat zó vele neerlandici van over de hele wereld bij elkaar zijn. Vanwege de urgentie van de situatie van de Nederlandse taal in het buitenland, die door alle betrokkenen wordt onderschreven, zal een reactie van het Comité van Ministers op dit initiatief in zeer goede aarde vallen.

Desgewenst is de Raad uiteraard graag bereid dit advies nader toe te lichten.

Met vriendelijke groeten,
Leen van Dijck
voorzitter Raad voor de Nederlandse Taal en Letteren

cc: leden van het Comité van Ministers

Downloads